Interview uit De Gooi-en Eemlander

VRIJMETSELAARS BOUWEN LETTERLIJK AAN EEN BETERE WERELD

NAARDEN - „Vrijmetselaars? 0, dat zijn toch die elitaire lui die vriendjespolitiek hoog in het vaandel hebben?" Zo is ongeveer het gangbare oordeel over Vrijmetselaars. Veel mensen zien de religieus aandoende groepering als een vage, geheimzinnige sekte, die elkaar vooruit helpt in de wereld en iets weg heeft van studentenclubjes voor volwassenen. Er is zo weinig over ze bekend, dat eigenlijk alleen vooroordelen de ronde doen.
De Vrijmetselarij is een levensbeschouwing waarmee gepoogd wordt door te dringen tot de diepste waarheid in het leven, zoals de leden het zelf noemen. Die `diepste waarheid' in het leven is volgens hen zelfkennis. Door je te concentreren op zaken van geestelijk waarde, krijg je meer inzicht in je eigen 'ik' en daarmee ook in de totale mensheid. Het uiteindelijke doel is om, door middel van zelfkennis, een wereld te bouwen waarin ieder bouwstukje goed in de ander past, als een perfect gelegde puzzel.

RITUELEN
De afdeling Naarden geeft regelmatig een voorlichtingsbijeenkomst. Een voorlichtings-bijeenkomst?
Vrijmetselaars leven toch doorgaans in het geheim? „Wij houden eigenlijk elk jaar een voorlichtingsbijeenkomst", vertelt Astrid desgevraagd. Samen met Han Raven is Eegerdingk een van de leden van de Gemengde Loge in Naarden. „Door middel van zo'n voorlichtingsavond proberen we mensen te vertellen over wat Vrijmetselaar-zijn nu eigenlijk inhoudt. Ook mensen die in de loop der tijd interesse in ons getoond hebben, kunnen op zo'n avond kennis maken met de Vrijmetselaars", aldus Astrid.

IN IETS GELOVEN
Zelfkennis wordt niet zomaar verkregen. Vrijmetselaars werken daarvoor met rituelen en symboliek. Door middel van deze twee proberen zij zich geestelijk te ontwikkelen tot een completer mens. „Dat wil niet zeggen, beter. Het gaat er om dat je als mens harmonieuzer en toleranter in het leven komt te staan. Dat je probeert elkaar te begrijpen zonder allerlei vooroordelen", aldus Astrid. De ceremoniën vinden plaats in een tempel. De Naardense loge heeft een vaste tempel in de Besant Hall, op de Meentweg in Naarden.
Hoewel de vrijmetselarij geen religie is, doen de gebruikte symbolen en rituelen wel een beetje aan een geloof denken. Van leden wordt verwacht dat zij 'in iets' geloven. „Atheïsten zullen zich bij ons niet welkom voelen. Wij gaan er namelijk van uit dat er wel een hogere macht bestaat. Die mag ieder naar eigen inzicht invullen. Een atheïst erkent geen hogere macht en die zal dus moeite hebben met onze uitgangspunten", aldus Han. In de tempel van de Vrijmetselaars ligt standaard de bijbel open, maar dan als symbool van wijsheid. Han: „Zo zal in Islamitische landen de Koran open liggen. Het gaat om het symbool van wijsheid dat een religieus boek voorstelt."
Het is geen toeval dat de vrijmetselarij met symbolen uit de bouwwereld werkt. Vrijmetselaars trekken een parallel tussen de ontwikkelingsfases in ieder mensenleven en het opbouwen van een bouwwerk. Astrid: „Iemand die bij ons komt is als een ruwe steen. Door jezelf te leren kennen en inzicht te krijgen in jezelf en in de samenhang van dingen word je langzaam gepolijst. Heel veel ruwe steentjes samen blijven klein en zullen geen goed bouwwerk kunnen vormen. Maar als je de steentjes langzaam polijst vorm je meer een harmonie met de anderen zodat je een bouwwerk kan maken."
Op mijn vraag waarom een ceremonie nu nodig is om jezelf te leren kennen, legt Raven uit dat de rituelen helpen om inzicht te krijgen. Han: „Een vaste rite schept een bepaalde sfeer, waardoor je al het wereldse even achter je laat om in de geestelijke wereld toe te treden." Zo ondergaan aantredende leden ook een initiatierite. Dat heeft niets weg van een 'ontgroening bij een studentenvereniging', wuift Raven mijn associatie weg. Het heeft meer een verrassingseffect, omdat je ingewijd wordt in geheimen van de vrijmetselaars. Voor Astrid betekende de initiatie een confrontatie met haarzelf. „Door die rite leer je jezelf open te stellen, en dat is nodig om aan jezelf te kunnen gaan werken."

VROUWELIJKE LEDEN
Het heersende beeld dat vrijmetselaars vooral mannen zijn, is achterhaald. Er zijn ook vrouwelijke loges bij de `metselaars', en zelfs gemengde. De laatste ontstond ruim honderd jaar geleden, toen Maria Deraismes tot een mannelijke vrijmetselaarsloge in Parijs toetrad, waar ze als eerste vrouw werd ingewijd. In 1893 besloot Georges Martin, een vooraanstaand lid van de Grootloge van Frankrijk, samen met haar tot de oprichting van de gemengde orde: officieel de Grande Loge Symbolique de France 'Le Droit Humain' geheten. In 1904 werd in Nederland de eerste gemengde orde gesticht. Ons land telt nu 22 van deze zogeheten blauwe loges, waarvan er twee in onze regio zitten: Naarden en Hilversum. De meeste vrijmetselaars lopen niet te koop met hun lidmaatschap. Ze vinden dat je een vrijmetselaar moet kunnen herkennen aan zijn daden en niet zijn woorden. Bovendien kent de vrijmetselarij inderdaad geheimen die zij nooit zullen prijsgeven. Er gelden geheimen voor bepaalde graden, aangezien de groepering is onderverdeeld in leerlingen, gezellen en meesters. Geheimhouding is zo ongeveer te vergelijken met de geheimzinnigheid die men heeft wanneer men iemand een cadeau geeft. Hoe beter je dit geheim houdt, hoe groter de verrassing. De vrijmetselaars houden ook veel geheim omdat pas binnen een bepaalde ontwikkeling en context een onthulling zin heeft, beweren zij. Anders is het zoiets als parels voor de zwijnen werpen.
Maar moet je per se bij de vrijmetselaars om je geestelijk te ontwikkelen, om broederlijk en toleranter met elkaar om te gaan? „Je stimuleert elkaar binnen een groep gelijkgestemden. Hierdoor ontstaat een bepaalde sfeer waardoor echte gesprekken mogelijk zijn. Dat je zoiets krijgt van: 'Zo had ik het nog nooit gezien'. De groep zorgt voor een verbreding van je visie. Je gaat zien dat je onderdeel van een maatschappij bent", legt Han uit. Astrid is het daarmee eens. „Je gaat, doordat ieder zijn eigen visie en inbreng heeft, ook onderlinge verbanden zien. Natuurlijk kan je die verschillende visies ook elders halen, maar de manier waarop ze je bij de vrijmetselarij worden aangereikt (door de bouwsymboliek, red.) is anders." Astrid kwam eigenlijk toevallig bij de Vrijmetselaars terecht. „Mijn man spoorde me aan om naar een voorlichtingsbijeenkomst te gaan, omdat hij zelf niet kon. Toen ik daar zat werd ik gegrepen door de idealen en de sfeer." Astrid was al langer op zoek naar geestelijke verdieping.
„Ik heb een gezin met drie kinderen, en werk er ook nog bij. Het gezin slokt je zo op, dat je leven eigenlijk wordt ingepikt. Ik wilde een plek voor mezelf, en binnen het gezin lukte dat niet." In de Vrijmetselarij heeft de Naardense gevonden wat ze zocht.
„De Vrijmetselarij blijft me vormen. En die waarden en normen breng je ook weer over op je kinderen."

OORSPRONG
De Vrijmetselarij of Maçonnerie is ontstaan uit de ambachtelijke verenigingen van steenhouwers en andere bouwers die rond de middeleeuwen In West-Europa werden gevormd. Deze verenigingen bestonden uit leerlingen, gezellen en meesters die over een bijzondere kennis van steenbewerking en bouwkunst beschikten. Oorspronkelijk stond het onderlinge contact voor een belangrijk deel in het teken van de uitoefening van het ambacht Bij de bouw van bijvoorbeeld kathedralen werd een bouwloods (Eng.: lodge) gebruikt voor het houden van werkbesprekingen, waarbij alleen vakbekwamen werden toegelaten. Het woord 'lodge' (in het Nederlands: loge) werd geleidelijk aan ook gebruikt als aanduiding voor de bijeenkomsten zelf en later ook voor de bouwers als groep. Onder invloed van de Renaissance liet men na verloop van tijd ook niet-bouwers als leden toe. De werktuigen die door de steenhouwers, bouwers en architecten werden gebruikt, zoals hamer, beitel, troffel, passer en winkelhaak, hebben in de vrijmetselarij een sterk symbolisch karakter gekregen.

Heeft u nog vragen of opmerkingen? Neem contact met ons op.